Kỳ vọng những ‘cao tốc’ trong cải cách thể chế

TS. Vũ Tiến Lộc

Không hình sự hóa các quan hệ kinh tế

Có thể bàn gì về những tư duy mới vào thời điểm này, thưa ông?

Đây là vấn đề lớn, cần phải thảo luận sâu và rộng, để có sự nhất quán về quan điểm tư duy, từ đó có hành động phù hợp. Ví dụ như, mục tiêu có ít nhất 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, nghĩa là tăng gấp đôi trong vòng 5 năm sẽ không thể đạt được nếu không có đột phá trong thể chế, trong môi trường kinh doanh.

Cách đây vài năm, khi sửa

Luật Doanh nghiệp

, tôi đã đề nghị coi hộ kinh doanh có đăng ký là “doanh nghiệp một chủ”. Điều đó không phải chỉ để có thêm 2,5 triệu doanh nghiệp mà quan trọng hơn là tạo không gian, điều kiện để thúc đẩy hộ kinh doanh phát triển minh bạch, cải thiện năng lực cạnh tranh… Đến giờ, tôi vẫn bảo lưu quan điểm này, để hộ kinh doanh với tư cách là doanh nghiệp một chủ thực sự có vị trí xứng đáng trong cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.

Hay tư duy về đối tác công- tư trong hợp tác giữa doanh nghiệp với Nhà nước. Bộ Công Thương đang đề xuất xây dựng Luật Phát triển các ngành

công nghiệp trọng điểm

. Chúng ta cần phải xác định cơ chế hợp tác công tư, mở cơ hội cho doanh nghiệp tư nhân tiếp cận nguồn lực, cơ hội để tham gia xây dựng, phát triển các ngành công nghiệp trọng điểm.

Tôi muốn nhắc lại bài học về sự hậu thuẫn của Bộ Quốc phòng Mỹ với các doanh nghiệp bán dẫn của Mỹ những năm 70 của thế kỷ trước. Khi đó, họ cho phép khu vực tư nhân của chính đất nước họ được tiếp cận cởi mở với các phát minh cũng như thành quả công nghệ và các hợp đồng quan trọng của Chính phủ. Nhờ vậy, ngành công nghiệp bán dẫn của Mỹ đã vượt qua giai đoạn khó khăn khi đối mặt với cạnh tranh từ các doanh nghiệp Nhật Bản, châu Âu…

Theo tôi, tinh thần hợp tác công – tư này rất cần được thấy trong dự thảo Luật Công nghiệp quốc phòng, an ninh và động viên công nghiệp đang trình Quốc hội. Như vậy, không gian của đối tác công tư không chỉ dừng lại trong phát triển cơ sở hạ tầng, dịch vụ công như hiện tại mà mở tới các lĩnh vực phát triển, công nghiệp trọng điểm, tăng tính tự chủ, tự cường của đất nước.

Đặc biệt, để thể chế hóa quan điểm và định hướng từ Nghị quyết 41 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ mới, theo tôi, cần bổ sung các chế tài kinh tế để xử lý vi phạm, không hình sự hóa các quan hệ kinh tế. Bên cạnh đó, còn rất nhiều tư duy mới cần đặt ra trong phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong thu hút doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).

Tất nhiên, trong quan hệ này, khu vực doanh nghiệp, đặc biệt khối doanh nghiệp tư nhân cần tham gia hiến kế nhiều hơn, có trách nhiệm hơn trong xây dựng và thực thi chính sách. Tôi rất mong được nhìn thấy tinh thần đồng tâm, hiệp lực trong phòng chống COVID-19, trong nỗ lực xây dựng các “con đường cao tốc” được lan tỏa trong công cuộc cải cách thể chế và đổi mới của đất nước.

Trân trọng cảm ơn ông!